Patronen doorbreken en meer eigen regie ontwikkelen

Zelfinzicht betekent niet alleen begrijpen wat je doet. Het gaat ook over herkennen wanneer en waarom het gebeurt. Vaak liggen er onder gedrag bepaalde overtuigingen, zoals:

“Ik moet het goed doen”
“Ik mag niemand teleurstellen”
“Ik moet controle houden”
“Ik mag geen zwakte of emotie tonen”

Deze belemmerende overtuigingen sturen je gedrag, vaak zonder dat je het doorhebt.

Daarbij spelen ook emotionele blokkades een rol. Dit zijn reacties in jezelf die ontstaan zijn door eerdere ervaringen met spanning, afwijzing of druk. Ze zorgen ervoor dat je bepaalde gevoelens liever vermijdt, waardoor je automatisch gedrag ontwikkelt dat je beschermt, maar je ook kan beperken.

Dit kan er in gedrag uitzien als:

Jezelf terug te trekken
Juist harder te gaan werken
Of situaties te vermijden

Zelfreflectie helpt om deze lagen zichtbaar te maken.
Zodat je kan gaan begrijpen hoe jouw systeem werkt.
Als je ziet hoe het werkt, heb je de eerste stap naar verandering gezet.
Vanuit hier kan je onderzoeken welke nieuwe acties je wilt gaan toepassen.

Veel patronen blijven bestaan omdat ze verbonden zijn met iets wat je liever niet voelt.

Spanning.
Onzekerheid.
Afwijzing.
Controleverlies.

Je systeem probeert je daartegen te beschermen. Het blijft gedrag herhalen dat hier ooit bij gewerkt heeft. Zelfs als datzelfde gedrag je nu belemmert. Dat is waarom je soms blijft vastlopen in situaties die je eigenlijk anders wilt aanpakken. Het is niet zozeer dat je niet weet wat je moet doen, maar je systeem is getriggerd en probeert iets te vermijden.

Patronen doorbreken betekent dan ook niet om jezelf te dwingen tot ander gedrag over te gaan. Het gaat meer over het leren om aanwezig te blijven bij wat er gebeurt, ook als het ongemakkelijk is. Daar ontstaat ruimte.

Eigen regie gaat over de mogelijkheid om bewust te kiezen hoe je reageert.

Niet vanuit automatische patronen maar vanuit een heldere afweging in het moment. Zo kan je leren om te doen wat er op het moment voor jou klopt in plaats van alleen vertrouwd en bekend voelt.

Hiermee tover je niet opeens alle spanning weg, maar leer je er wel significant beter mee om te gaan. Je gaat dan bijvoorbeeld überhaupt merken dat je spanning voelt en wat je ‘go to’ neigingen zijn om hiermee om te gaan. Bijvoorbeeld je terug te trekken of iets niet uit te spreken.

In plaats van weg te bewegen uit de situatie of het ongemak, leer je gewoon te blijven. Op die manier ontwikkel je mentale veerkracht. Niet door controle, maar door flexibiliteit.

Je leert te kunnen bewegen, ook wanneer het lastig wordt.

Eigen regie betekent dan eigenlijk dat je niet meer volledig wordt gestuurd door oude patronen. Maar dat je steeds vaker de vrijheid ervaart om bewust te kunnen kiezen.

Op het werk worden patronen vaak extra zichtbaar omdat daar druk, verwachtingen en samenwerking samenkomen. Misschien herken je wel dat je:

Verantwoordelijkheid blijft nemen, ook als het te veel wordt
Dingen niet uitspreekt om de sfeer goed te houden
Te fel, dwingend of bepalend bent naar anderen
Of jezelf steeds opnieuw probeert te bewijzen

Dat zijn in de kern geen zwaktes, maar vaak wat doorgeschoten kwaliteiten. Binnen teams versterken patronen elkaar. Wat jij doet, roept iets op bij de ander en zo kan er een dynamiek ontstaan die zichzelf in stand houdt.

Daarom is patronen doorbreken niet alleen individueel werk.
Het vraagt ook bewustzijn in samenwerking.

Zicht krijgen op wat er gebeurt onder de oppervlakte.
Daar begint verandering, zowel voor jezelf als binnen teams.

Het doorbreken van patronen gebeurt niet in één keer. Het is een proces van herkennen, ervaren en oefenen. Wat helpt, is om klein te beginnen. Je hoeft niet meteen alles te fixen. Kies één moment waarin je iets nieuws gaat proberen.

Bijvoorbeeld:
Iets uitspreken waar je normaal stil blijft
Een grens aangeven waar je anders doorgaat
Of even pauzeren waar je normaal direct reageert

Het gaat er niet om meteen perfect gedrag ten toon te spreiden. Maar wel om nieuwe, misschien tijdelijk onwennige, positieve ervaringen op te doen.

Je kan dan gaan merken dat je spanning kunt dragen en daarmee anders kunt gaan reageren dan je gewend bent. En juist die ervaringen zorgen ervoor dat je systeem (en ook je brein) langzaam verandert. Zodat je regie kan nemen op je eigen ontwikkeling.

Wilskracht werkt vooral wanneer iets eenvoudig is. Maar patronen zitten dieper. Ze zijn verbonden met hoe je brein en zenuwstelsel werken. Op het moment dat er spanning ontstaat, schakelt je systeem automatisch over op bekende reacties. Hier hebben we niet altijd grip op.

Het gebeurt vaak sneller dan je kunt nadenken. Daarom helpt het niet om alleen te bedenken wat je anders wilt doen. Het is ook van belang om dit te kunnen gaan ervaren, lijfelijk en in het moment.

Dat vraagt oefening en soms ook begeleiding.

Je leervragen openleggen naar een trainer of coach biedt veel kansen om hierin efficiënt en constructief gespiegeld te worden. Zo kan je versneld zicht krijgen op je blinde vlekken waardoor je gelijk de ervaring in kunt duiken om nieuwe wegen te leren bewandelen.