DISC: helpt een model je om jezelf beter te begrijpen?

DISC is een model dat gedragsvoorkeuren onderscheidt aan de hand van vier stijlen:

• Rood – Dominantie: direct, daadkrachtig en resultaatgericht.
• Geel – Invloed: enthousiast, overtuigend en gericht op contact.
• Groen – Stabiliteit: geduldig, betrokken en gericht op harmonie.
• Blauw – Conformiteit: analytisch, nauwkeurig en gericht op kwaliteit.

Een DISC-test geeft je een profiel op basis van je antwoorden op vragen over je gedrag en voorkeuren. Dat profiel kan herkenning oproepen en aanknopingspunten bieden voor reflectie. Wil je zelf ervaren hoe zo’n test werkt? Via DISC Factor kun je een gratis test invullen: Doe de gratis DISC-test.

Het resultaat kan je helpen om woorden te geven aan wat je bij jezelf herkent. Misschien zie je waarom je graag initiatief neemt, veel aandacht besteedt aan details of sterk gericht bent op de sfeer in een groep. Maar een profiel is geen directe weergave van wie je bent. Het is een interpretatie van gedrag aan de hand van een bepaald model. Andere modellen belichten andere aspecten en leggen andere accenten. Geen enkel model omvat de volledige complexiteit van een mens. Dat maakt DISC niet minder bruikbaar. Het vraagt er wel om het te blijven zien voor wat het is: een hulpmiddel om naar gedrag te kijken, geen vervanging van het kijken zelf.

Stel dat je een collega als rood hebt leren kennen: daadkrachtig, direct en resultaatgericht. Tijdens een overleg reageert deze collega kortaf op een voorstel. Je denkt al snel: typisch rood, altijd zo direct. Maar wat heb je eigenlijk waargenomen? Je hebt gezien dat je collega kortaf reageerde. Misschien sprak diegene vanuit tijdsdruk, voelde hij zich niet gehoord, was er onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid of speelde er iets wat je helemaal niet kent. Misschien past de reactie bij een herkenbare gedragsvoorkeur, maar dat weet je niet zonder verder te onderzoeken wat er gebeurde.

Zodra je het gedrag verklaart vanuit de kleur, kan je nieuwsgierigheid verdwijnen. Je meent te begrijpen wat er aan de hand is, terwijl je in feite een interpretatie hebt gemaakt. Hetzelfde gebeurt wanneer je jezelf vanuit een profiel gaat begrijpen. Je zegt bijvoorbeeld: ‘Ik ben nu eenmaal blauw, dus ik heb behoefte aan structuur.’ Daarmee kan een herkenbare voorkeur ongemerkt veranderen in een vaststaand verhaal over jezelf. Het model geeft dan niet alleen taal aan je ervaring, maar bepaalt steeds meer hoe je die ervaring interpreteert.

Het risico is dat je denkt waar te nemen, terwijl je vooral herkent wat je al over jezelf of de ander bent gaan geloven.

Bij Ken je Kracht hechten we veel waarde aan de directe waarneming. Wat gebeurt er op dit moment in jou? Wat merk je op in het contact met een ander? Wat zie je, wat hoor je en wat neem je waar in je eigen reacties? Dat vraagt om een andere manier van kijken. Je stelt je oordeel even uit en onderzoekt wat er daadwerkelijk gebeurt.

Misschien merk je dat je ongeduldig wordt wanneer een collega lang over een onderwerp doorpraat. Je kunt dat verklaren vanuit je DISC-profiel, maar je kunt ook eerst bij de ervaring blijven. Wat gebeurt er precies? Waar voel je de onrust? Welke gedachten komen op? Wat maakt dat je wilt ingrijpen of het gesprek wilt overnemen? Door zo te onderzoeken, ontdek je mogelijk meer dan een gedragsvoorkeur. Je krijgt zicht op wat jou raakt, welke verwachtingen je hebt en hoe je automatisch reageert.

Dat betekent niet dat modellen overbodig zijn. Integendeel. DISC, MBTI, Insights Discovery en Profile Dynamics kunnen helpen om patronen te herkennen, ervaringen te ordenen en een gesprek op gang te brengen. Een model kan je bijvoorbeeld attent maken op verschillen in communicatiestijl die je eerder niet goed begreep. Het kan je uitnodigen om te onderzoeken waarom je in bepaalde situaties meer behoefte hebt aan controle, harmonie, snelheid of zekerheid. Het kan taal bieden voor iets wat je al ervaart, maar nog moeilijk onder woorden kunt brengen. De waarde ontstaat wanneer die taal je helpt om scherper waar te nemen en nieuwe vragen te stellen.

De beperking ontstaat wanneer de taal de ervaring vervangt. Wanneer je niet meer onderzoekt wat er bij jezelf of de ander gebeurt, omdat je denkt het antwoord al te kennen. Of wanneer je gedrag gaat aanpassen aan het beeld dat je van een bepaald type hebt. Daarom is het belangrijk om steeds terug te keren naar de concrete situatie. Klopt wat je denkt te herkennen met wat er daadwerkelijk gebeurt? Wat neem je waar, en wat vul je zelf in? Welke andere verklaringen zijn mogelijk? Het model blijft daarmee een hulpmiddel dat je kunt gebruiken, toetsen en zo nodig weer loslaten.